ENG / GEO
ახალი ამბები განათლება მეცნიერება კულტურა და სპორტი თსუ საკითხავი გალერეა

"რეტულიტი", მარიამ ბექაური-"ბავშვები დიდი ოთახიდან"

"რეტულიტი", მარიამ ბექაური-"ბავშვები დიდი ოთახიდან"
5 აპრილი, 2020
ბავშვები დიდი ოთახიდან

ისეთი უჯიშო ბავშვი ვიყავი, ისეთი, რომ მეტი არ შეიძლება. მოგვიანებით, მამაჩემი მეუბნებოდა ხოლმე, რა კარგია შვილო, ბიჭად რომ არ დაიბადე, თორემ ჰიტლერი თუ არა, სტალინი მაინც გახდებოდიო. რა ექნა მამაჩემსაც, სკოლაში რომ ვსწავლობდი, გაწამებული მყავდა დირექტორთან დაბარებებით. ხან ჭიკარტებს ვუდებდი სკამზე მასწავლებლებს, ხან სათამაშო რეზინის თაგვებს. ერთხელ კი სკოლაში დავრეკე, „ბომბია და ათ წუთში შენობა ჰაერში აიწევა-მეთქი.“ ამბავი ატყდა იმისთანა, მართლა რომ არ აიყვანდა დედა შვილს ხელში. ორ წუთში მთელი ხალხი გარეთ გამოაწყდა წივილ-კივილით. ნაღდი ჯგლეთვა იყო. მე კი მოშორებით ვიდექი და სიცილისგან ცრემლები კი არა, ლამის გუგები დამცვენოდა. მოკლედ, ყველა დეგენერატული იდეა მაინც და მაინც ჩემს თავში მოდიოდა და მათი განხორციელების ისეთი სურვილი ამიტანდა ხოლმე, მე კი არა, ჰიტლერიც კი ფარ-ხმალს დაყრიდა. „გაიზრდება და დაჭკვიანდებაო“, - ამბობდნენ ჩემზე, მაგრამ, სამწუხაროდ, ყველას იმედები გავუცრუე. გავიზარდე და უფრო უდღეური ვინმე გამოვდექი, ვიდრე ბავშვობაში ვიყავი. ერთადერთი კარგი რამ ამ ამბავში ის იყო, რომ ჩაპლინს უფრო დავემსგავსე, ვიდრე სტალინს. აბსოლუტურად ნებისმიერ ამბავშვი, ნებისმიერ ტრაგედიაში რაღაც სასაცილოს მაინც ვპოულობდი და შემეძლო ყველა უბედურებაზე გულწრფელად, ფერდების დაწყდომამდე მეცინა. 
ჩემი დაჭკვიანება ვერც იმ დიდმა, თეთრმა შენობამ მოახერხა, სადაც ჩვიდმეტი წლისა ჩავირიცხე, როგორც ივანე ჯავახიშვილის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის სტუდენტი. ჩემგან რა ჟურნალისტი უნდა დამდგარიყო. აბა, წარმოიდგინეთ, ტელევიზორებთან მიმსხდრები ახალ ამბებს რომ უსმენთ და ამ დროს წამყვანი ათასგვარ უბედურებას გამცნობთ იდიოტური გამომეტყველებით და თან შიგა და შიგ თავს ვეღარ იკავებს და სიცილი უტყდება. ვერაფერი ამბავი იყო. მაგრამ სტუდენტობასაც ადვილად მოვერგე და ათასი ჯანდაბის გამოგონება დავიწყე, თავი რომ გამემხიარულებინა. ამასობაში კი წელი ისე გამეპარა, რომ საბოლოოდ ხელთ მხოლოდ ჩემი სასაცილო ისტორიები და ექვსი შეტენილი საგანი შემრჩა. 
„ო, დიადო ღმერთებო, რატომ მიმატოვეთ!“ - ვგლოვობდი ჩემთვის და ვგლოვობდი მხოლოდ იმიტომ, რომ ვიცოდი, დედაჩემს ამ ამბის გამო ერთთვიანი წნევები მაინც დაემართებოდა. რა თქმა უნდა, არ შევმცდარვარ. როცა თავდახრილი შეტენილი საგნების შესახებ მოვუთხრობდი და თან ვცდილობდი, რაც შეიძლება, ტრაგიკული სახე მიმეღო, დედა საეჭვოდ დადუმდა და როცა „გავბედე“ და ბოლოს და ბოლოს მისკენ გავიხედე, აღმოვაჩინე, რომ არც მეტი, არც ნაკლები, ქალს იასამნისფერი დასდებოდა. მერე, რადგანაც არაფერი მითხრა, ნამუსმა შემიფუცხუნა და გადავწყვიტე, რამე მეღონა. ჰოდა შემდეგ წელს, ბევრი ფიქრისა თუ განსჯის მერე, ჟურნალისტიკიდან ფსიქოლოგიაზე გადავბარგდი - დიდი, თეთრი შენობიდან პატარა, შეყვითლებულ შენობაში, სადაც მუდმივად იმის განცდა მქონდა, რომ ერთხელაც ეს შენობა თავზე ჩამომენგრეოდა. 
სიმართლე რომ ვთქვა, თავიდან გამიჭირდა შეგუება. დერეფნებში სულ დაფიქრებულსახიანი სტუდენტები მხვდებოდნენ, გარშემო ფროიდის სექსები და სკინერის ვირთხები მესმოდა, ყოველ წვიმიან დღეს კი ქსეროქსის გადამღები ბიჭი უკან მომდევდა ხოლმე ჩემი ქოლგით ხელში, რადგან ქოლგა მუდმივად მრჩებოდა. 
მალე მივხვდი, რომ ჩემი მხიარულება და სიხალისე თანდათან სევდაში და მოწყენილობაში გადადიოდა და ამას ვერაფერს ვშველოდი. ყველა მცდელობა, რაღაცით შემეცვალა ეს ერთფეროვანი გარემო, უშედეგოდ სრულდებოდა და სტუდენტები, რომლებსაც თავი ათასი თეორიით ჰქონდათ გამოტენილი, ზოგჯერ ისე მიყურებდნენ, თითქოს განსაკუთრებული ცხოველი ვყოფილიყავი. მოკლედ, ცოტაც და დეპრესია დამემართებოდა. მაგრამ დიადმა ღმერთებმა არ მიმატოვეს და გადამარჩინეს. უფრო სწორად, დიადმა ღმერთებმა ერთი ადამიანი მაპოვნინეს, რომელმაც ერთბაშად იმდენ რაღაცას მიმახვედრა, ჩემი განვლილი წლების მანძილზე რომ ვერ გამეგო. ამბავი დაიწყო ასე:
ფსიქოლოგების კორპუსის ტუალეტში ვიყავი (რას ვიზამ, ყველა ჩემი ისტორია მაინც სასაცილოდ იწყება) და სარკეში საკუთარ მოგრეხილ ცხვირს შეწუხებული ვათვალიერებდი, როცა კარი გაიღო და ბიჭი შემოვიდა. ონკანთან მივიდა და ხელების დაბანას შეუდგა. გამიკვირდა, „გოგოების ტუალეტში ბიჭს რა უნდა მეთქი“, მაგრამ მალე მივხვდი, საიდანაც გახლდათ ჩემი ყმაწვილი... 
ქსეროქსის ოთახის გვერდით, სადაც მუდმივად ქოლგა მრჩებოდა, კიდევ ერთი დიდი ოთახია. აქ გონებაშეზღუდული ბავშვები და მოზარდები დაჰყავთ მშობლებს, რომლებსაც ფსიქოლოგები სხვადასხვა თამაშების საშუალებით რაღაცებს ასწავლიან... ჩემი ბიჭი იმ ოთახიდან გამოვიდა, დერეფანი გამოიარა, გოგოების ტუალეტში შემოვიდა, ონკანი მოუშვა, ხელები წყალს შეუშვირა და თქვა:
-გამარჯობა.
-გაგიმარჯოს, - სარკიდან მივესალმე ცოტა არ იყოს დაბნეული.
-იცი რა არის? - განაგრძო და ხელები შარვალზე შეიწმინდა. 
„რა არის-მეთქი“, - ვკითხე.
მაგრამ ეტყობა გადაიფიქრა თქმა და გაჩუმდა. მერე უცებ გაიცინა და მკითხა:
-ხო მილოცავ დაბადების დღეს?
მის გულუბრყვილო ნათქვამზე მეც გამეცინა და ავდექი და „happy birthday“ ვუმღერე. გახარებული იდგა და ტაშს უკრავდა. 
-რამდენი წლის გახდი დღეს? - ვკითხე მერე.
-არა, არა, დღეს არა. ჩვიდმეტ დეკემბერსა მაქვს დაბადების დღე.
ისევ დავიბენი, მაგრამ გამეღიმა. მერე დავემშვიდობე და წამოვედი. მაისის ბოლო იყო და მზე უკვე კარგად აცხუნებდა ქალაქს. 

არ გეგონოთ, თითქოს ჩემი ამბავი აქ მთავრდება. მას მერე უამრავ ასეთ ბავშვს შევხვდი, რომლებსაც ყოველ დღე ვულოცავდი დაბადების დღეს და ფერადი ქაღალდებით მათთან ერთად სავარჯიშოებს ვაკეთებდი. ჩემს ცხოვრებაში ახალი დღეები დაიწყო და ზუსტად ვიცოდი, რომ ასეთი საინტერესო პერიოდი ამდენი სიახლით და ამდენი სამყაროს აღმოჩენით არასოდეს დადგებოდა ხელმეორედ. ამიტომაც დარჩენილი წლები მათთან ერთად გავატარე და მოხალისედ ჩავერთე საქმიანობაში, რასაც გონებაშეზღუდულ ბავშვებთან მუშაობა ერქვა. ამის პარალელურად ფროიდის სექსებით და სკინერის ვირთხებითაც დავინტერესდი და ცოტა ხანში მეც დანარჩენი სტუდენტებივით დაფიქრებული, პოეტური სახით დავდიოდი დერეფნებში... 
„მოვიდა სტალინი!“ - ვიტყოდი ხოლმე კარის შეღებისთანავე და მათი ღიმილის დანახვაზე მეც ყოველთვის მეღიმებოდა. მერე მაგიდას მივაშურებდი და ბავშვებთან ერთად ვჭრიდი სხვადასხვა ფიგურებს ფერადი ქაღალდებისგან. მალევე აღმოვაჩინე, რომ არასოდეს მენახა ადამიანები, რომლებსაც ასე გულწრფელად უხაროდათ ან ასე გულწრფელად წუხდნენ, ადამიანები, რომლებსაც ყველაზე უკეთ შეეძლოთ ეჩვენებინათ სამყარო თავისი ნამდვილი სახით და ესწავლებინათ სიყვარული. დღემდე მგონია, რომ ყველაზე მნიშვნელოვანი რაღაცები სწორედ ამ ადამიანებთან ურთიერთობიდან გავიგე და გავითავისე. 
„მოვიდა სტალინი!“ - ამბობდნენ რამდენიმე თვის შემდეგ უკვე ბავშვები, როცა კარს შევაღებდი ხოლმე და წარბაწეული, ვითომ გაბრაზებული მივეშურებოდი მაგიდისკენ. მათ კი ამის დანახვაზე სიცილი უტყდებოდათ და ზოგჯერ ტაშსაც უკრავდნენ.
ძალიან სახალისო და ნათელი დღეები იყო. მაგრამ ხომ გაგიგიათ, „ყველაფერი მთავრდებაო“, ჰოდა ჩემი სწავლის მეოთხე წელიც სრულდებოდა და თქვენ წარმოიდგინეთ და, საერთოდ არ მახარებდა ეს ამბავი. ვიცოდი, რომ როცა ჩემს შეყვითლებულ შენობას ბოლოჯერ დავუქნევდი ხელს, სულ სხვა ცხოვრებაში გადავაბიჯებდი, რომელიც სავსე იქნებოდა დაღლილი და თავმობეზრებული ადამიანებით. ყოველდღიური წვრილმანებით გამოფიტული ადამიანებით, რომლებსაც აღარ შესწევთ ფიქრის და განცდის უნარი და მექანიკურად მიყვებიან დინებას. 
ასეც მოხდა.
გადავაბიჯე კი არა, თავადვე ჩავეშვი. როგორც კი სწავლა დავამთავრე, მუშაობა დავიწყე და რამდენიმე თვის შემდეგ თავადაც წვრილმანებით გამოფიტულ, დაღლილ ადამიანად ვიქეცი, რომელმაც კარგად იცის, როდის უნდა გაიღიმოს და როდის მიიღოს შეწუხებული სახე. ყოველ დღე ერთი და იგივე. 
მაღვიძარა.
ფაციფუცით ჩაცმა და თავის მოწესრიგება.
გზა სახლიდან სამსახურისკენ.
მუშაობა. მუშაობა. მუშაობა. მუშაობა. მუშაობა.
გზა სამსახურიდან სახლისკენ.
ძილი.
და მერე ისევ:
მაღვიძარა. 
ერთი და იგივე. ერთი და იგივე. 
თავიდან მეგონა, რომ დროებითი იყო ეს ყველაფერი, მაგრამ მერე მივხვდი, რომ მუდმივად ასე გაგრძელდებოდა, თუ რამეს არ შევცვლიდი. „ნუთუ მე ვიყავი ის გადარეული ბავშვი, მასწავლებლებს ჭიკარტებს რომ უდებდა?“ - ვფიქრობდი ხანდახან - „ვინც ბომბის ამბავი გამოიგონა?“ მართლა მიკვირდა. რა შორი და დაუჯერებელი მეჩვენებოდა ყველაფერი. მერე კი მივხვდი, რომ, უბრალოდ, ცხოვრება იყო ასეთიდა  გარეთ კი არა, საკუთარ თავში უნდა მეძებნა ის ძალა თუ ის იმპულსი, რაც ახალ ბედნიერებებს აღმომაჩენინებდა და ცხოვრების დაღლილობასთან თანაარსებობას შემაძლებინებდა. ჰოდა ერთ მშვენიერ დღეს ისევ ჩემს შეყვითლებულ კორპუსს მივაკითხე...
შენობაში შევედი და დერეფანს გავუყევი. ნულ სართულზე ჩავედი. ქსეროქსს ჩავუარე და დიდი ოთახის კართან გავჩერდი. ვიგრძენი, გული საშინლად მიცემდა. ისე ვღელავდი, თითქოს სიკვდილ-სიცოცხლის საკითხი წყდებოდა. თუმცა, როგორც კი ოთახში შევედი და ბავშვების სახეებზე გულწრფელი სიხარული ამოვიკითხე, იმწამსვე ყველაფერმა გამიარა. გარს შემომეხვივნენ და ათას რაღაცას მეკითხებოდნენ, - სად იყო აქამდე მათი სტალინი, რას აკეთებდა, რატომ არ გამოჩენილა ამდენ ხანს და ა.შ. მერე კი რიგში ჩადგნენ და ყველა ერთად ხმამაღლა იმეორებდა: „გილოცავ დაბადების დღეს! გილოცავ დაბადების დღეს! გილოცავ დაბადების დღეს!“ მეცინებოდა და თან ისეთ ბედნიერებას ვგრძნობდი, რასაც მხოლოდ ადამიანური სითბო და გულწრფელობა განიჭებს ადამიანს. მთელი დღე მათთან ერთად გავატარე და შენობა მხოლოდ მას შემდეგ დავტოვე, რაც უკანასკნელ ბავშვს მოაკითხა მშობელმა.
გარეთ გამოვედი და ქუჩას ჩავუყევი. მივდიოდი და ვფიქრობდი. კონრეტულად არაფერზე. ზოგადად ვფიქრობდი - აი, ათასი აზრი რომ გერევა თავში, რომელსაც ვერ იმახსოვრებ და რომ გკითხონ, პასუხს ვერ გასცემ, რას ჩაუფიქრებიხარ. ეგრე მივდიოდი. ვუყურებდი სახლებს, მარკეტებს, ბილბორდებს, შუქნიშნებს, დაღლილ ადამიანებს. მივდიოდი და ვხვდებოდი, რომ როგორც არ უნდა გაგრძელებულიყო ჩემი ცხოვრება, რამდენი გზაც არ უნდა გამევლო და რამდენ გადასასვლელზეც არ უნდა დამცდენოდა ფეხი, ყოველთვის მემახსოვრებოდა ეს დრო და ბავშვები, რომლებიც ფერადი ქაღალდებისგან სიყვარულს ჭრიდნენ და მერე ფიგურებად აწყობდნენ. 

მარიამ ბექაური
"რეტულიტი"

სხვა სტატიები »